Χαρ. Τρικούπη 22, Αθήνα, Τ.Κ. 10679 - Τηλ. 210 3623092, email: info@alfeiosbooks.com

Βυζαντινή Μεγάλη Εβδομάς

26,00 € 22,00 €

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΥΡΙΑΚΗ ΒΑΙΩΝ ΕΣΠΕΡΑΣ ˉΟρθρος Μ.Δευτέρας………………………………………………1 Μ.ΔΕΥΤΕΡΑ ΠΡΩΙ

Συγγραφέας:

Σιαπέρας Γεώργιος

Εκδοτικός οίκος:

Αλφειός

Μετάφραση:

Τόπος έκδοσης:

Αθήνα - Ιωάννινα

Έτος έκδοσης:

2010

Σελίδες:

350

ISBN:

Κατάσταση:

άριστη

Κωδικός: AB-00019650. Κατηγορίες: , . Ετικέτα: .
   

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΚΥΡΙΑΚΗ ΒΑΙΩΝ ΕΣΠΕΡΑΣ ˉΟρθρος Μ.Δευτέρας………………………………………………1

Μ.ΔΕΥΤΕΡΑ ΠΡΩΙ ˛Εσπερινός καί Θεία Λειτουργία Προηγιασμένων…………………………………………….37 Μ.ΔΕΥΤΕΡΑ ΕΣΠΕΡΑΣ ˉΟρθρος Μ.Τρίτης………………………………………………..44

Μ.ΤΡΙΤΗ ΕΣΠΕΡΑΣ ˉΟρθρος Μ.Τετάρτης………………………………………..67

Μ.ΤΕΤΑΡΤΗ ΕΣΠΕΡΑΣ ˉΟρθρος Μ.Πέμπτης……………………………………………….111

Μ. ΠΕΜΠΤΗ ΠΡΩΙ ˛Εσπερινός καί Θεία Λειτουργία Προηγιασμένων……………………………………………148 Μ. ΠΕΜΠΤΗ ΕΣΠΕΡΑΣ ˛Η ˝Ακολουθία των Αγίων Παθών (˜Ορθρος Μ. Παρασκευής)…………………………………………157

Μ. ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΠΡΩΙ ˛Η ˝Ακολουθία των ˝Ωρών καί ο Εσπερινός του Μ. Σαββάτου(˝Αποκαθήλωσις)………………………………….234

Μ. ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΕΣΠΕΡΑΣ ˉΟρθρος Μ.Σαββάτου (˝Επιτάφιος θρήνος)…………………………………………………262

Μ. ΣΑΒΒΑΤΩ ΠΡΩΙ ˛Εσπερινός καί Θεία Λειτουργία Μ.Βασιλείου…………………………………………….305

 

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εἶναι ἰδιαίτερη ἡ χαρὰ καὶ ἡ συγκίνηση ποὺ αἰσθάνομαι, διότι μὲ τὴ βοήθεια τοῦ Θεοῦ ἀξιώνομαι νὰ παρουσιάσω στοὺς ἐκλεκτοὺς συναδέλφους μου ἱεροψάλτες, καθὼς καὶ σὲ κάθε φιλόμουσο, τὴ συλλογὴ ὕμνων «ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΜΕΓΑΛΗ ΕΒΔΟΜΑΣ». Τὸ ἔργο αὐτὸ προέκυψε ὄχι μόνον ὡς καρπὸς πείρας προερχόμενης ἀπὸ τὴ μακρόχρονη μελέτη τῆς Βυζαντινῆς Μουσικῆς, ἢ τὴ Λειτουργική της ἄσκηση, ἀλλὰ καὶ ὡς ἀποτέλεσμα ἔντονων ἐσωτερικῶν βιωμάτων ἀπὸ τὴν παιδικὴ ἡλικία μέχρι σήμερα, θρησκευτικῶν κυρίως ἀλλὰ -ἄς μου ἐπιτραπεῖ ἡ ἔκφραση- καὶ μουσικῶν. Δεδομένου ὅτι οἱ γνώσεις μου γύρω ἀπὸ τὴ χρήση ἠλεκτρονικοῦ ὑπολογιστῆ εἶναι ἐλλιπεῖς, ἡ παροῦσα ἔκδοση ὀφείλει τὴ συγκεκριμένη μορφή της στὶς ἄοκνες προσπάθειες τοῦ ἀδελφοῦ μου, Βασιλείου Σιαπέρα, ὁ ὁποῖος παρὰ τὸν περιορισμένο ἐλεύθερο χρόνο λόγω τῆς ἄσκησής του στὴν Παιδιατρική, ἀφιέρωσε ἀμέτρητες ὧρες γιὰ τὴν ψηφιακὴ καταγραφὴ τοῦ μεγαλύτερου μέρους τῶν χειρογράφων. Ἡ χρήση ἑνὸς τόσο περίπλοκου, μὲ ὑψηλὲς στοιχειοθετικὲς ἀπαιτήσεις συστήματος -τὸ ὁποῖο ὁ ἴδιος ἀνέπτυξε- θὰ ἦταν ἀδύνατη χωρὶς τὴ βοήθειά του. Τὸν εὐχαριστῶ ἐκ βάθους καρδίας. Στὸ σημεῖο αὐτὸ θὰ ἤθελα νὰ μοῦ ἐπιτραποῦν ὁρισμένες παρατηρήσεις. Στὰ περιεχόμενα τοῦ βιβλίου ὑπάρχουν πολλὰ «κλασικὰ» μέλη μεγάλων μελουργῶν (Ἰωάννου τοῦ Κλαδᾶ, Πέτρου Πελοποννησίου, Γρηγορίου Πρωτοψάλτου, Γεωργίου Κρητὸς καὶ ἄλλων) τὰ ὁποία παρουσιάζονται αὐτούσια. Σὲ ὅ,τι ἀφορᾷ τὰ ὑπόλοιπα μέλη πρέπει νὰ τονισθεῖ ὅτι ἀποφεύχθηκαν οἱ ἀναλύσεις – ἐξηγήσεις τῶν σημαδόφωνων ἢ γενικότερα τῶν μουσικῶν γραμμῶν. Εἶναι βέβαιο πὼς χρησιμοποιώντας ὑπεραναλυτικὴ γραφή, ἀποδίδοντας δηλαδὴ τὰ διάφορα φωνητικὰ ποικίλματα μὲ δίγοργα, τρίγοργα κλπ., δυστυχῶς καταργοῦμε ἐπὶ τῆς οὐσίας τὰ τόσο ἀπαραίτητα σημαδόφωνα ποιότητος τὰ ὁποία οἱ ἴδιοι διδάσκουμε στοὺς μαθητές, στερώντας ἀπὸ τὴ Μουσική μας τὴν ὀμορφιὰ μὰ καὶ τὴν ἁπλότητα. Ἡ φωνητικὴ παράδοση, ὅπως προκύπτει ἀπὸ τὶς καταγραφὲς τῶν Πατριαρχικῶν Ἀρχόντων Πρωτοψαλτῶν (Ναυπλιώτη, Πρίγγου, Στανίτσα), μᾶς δείχνει μὲ χαρακτηριστικὸ τρόπο πῶς ἀποδίδονται τόσο τὰ σημεῖα ποιότητος ὅσο καὶ γενικότερα οἱ μελῳδικὲς γραμμές. Ἀρκετὲς τέτοιες περιπτώσεις ἐξηγοῦνται στὶς παραπομπὲς τοῦ βιβλίου. Ἡ διαίρεση τοῦ μέλους σὲ μετρικοὺς πόδες ἔγινε μὲ βάση τὸν τετράσημο ρυθμό, μὲ ἐξαίρεση τὰ Παπαδικὰ μέλη (Χερουβικὰ-Κοινωνικά). Οἱ σύνθετοι πόδες διαχωρίζονται στοὺς ἀντίστοιχους τονικοὺς μὲ τὴ σύζευξη , ὅπου εἶναι ἀπαραίτητο. Ἐὰν παρεμβάλεται τρίσημος ρυθμὸς σὲ κάποιο σύνθετο πόδα χρησιμοποιεῖται ἡ διπλὴ διάζευξη . Ἡ τοποθέτηση τοῦ ἰσοκρατήματος πραγματοποιήθηκε αὐστηρὰ βάσει τῆς θεωρίας τῶν Ἤχων. Ἐλήφθη ὑπόψιν τὸ σύστημα (τετράχορδο, πεντάχορδο, τρίχορδο, διαπασὼν) ποὺ χρησιμοποιεῖ ὁ κάθε ἦχος, τὰ ἰδιώματα-ἕλξεις αὐτοῦ, καὶ ἡ συσχέτισή του μὲ ἄλλους ἤχους μέσα στὸ ἴδιο μέλος. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπο ἀποφεύγονται οἱ συχνὲς ἀλλαγὲς τοῦ ἰσοκρατήματος (ἁρμονικὴ συνήχηση), ποὺ κατακερματίζουν τὸ ἰδιαίτερο ἄκουσμα κάθε ἤχου καὶ δὲν ἐπιτρέπουν τὴν ἀνάδειξή του, ἀποσπώντας συχνὰ τὴν προσοχὴ τοῦ πιστοῦ ἀπὸ τὸν Λόγο σὲ στιγμιαῖες μουσικὲς τέρψεις. Ἐπίσης κρίθηκε ἀπαραίτητο νὰ ἐπισημανθοῦν ὁρισμένες μελῳδικὲς ἕλξεις. Δὲν πρόκειται ἁπλῶς γιὰ ὑφέσεις καὶ διέσεις ποὺ προστίθενται στὸ μέλος γιὰ νὰ τονίσουν μία φραστικὴ ἰδιαιτερότητα, ἀλλὰ γιὰ «ἀλλοιώσεις» ποὺ ἐντάσσονται στὴν θεωρητικὰ κατοχυρωμένη συμπεριφορὰ τῶν φθόγγων ἐντὸς της κλίμακας κάθε ἤχου. Σαφῶς ὑπάρχουν καὶ μερικὲς ἕλξεις ποὺ δὲν ἐπισημαίνονται πάντοτε, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἀποδίδονται, ἂν θέλουμε νὰ εἴμαστε πιστοὶ στὴ θεωρητικὴ καὶ τὴν προφορικὴ παράδοση. Ἡ Βυζαντινὴ Ἐκκλησιαστικὴ μελῳδία ἔχει σκοπὸ νὰ τονίσει τὰ ὑψηλὰ χριστιανικὰ διδάγματα καὶ νὰ ὁδηγήσει τὴν ψυχή μας ἀναλόγως σὲ μετάνοια, συντριβή, μεταρσίωση καὶ ἀνάταση. Χαρακτηρίζεται ἀπὸ στενὰ καθορισμένα πρότυπα μελοποίησης βάσει τῶν ἰδιαίτερων γνωρισμάτων κάθε ἤχου, χωρὶς νὰ ἐπιτρέπει τὴν ἐπικράτηση ἐμπνεύσεων τῆς στιγμῆς καὶ ἐπιρροῶν ἀπὸ ἐξωεκκλησιαστικὰ μέλη. Ὁ μελοποιὸς πρέπει νὰ ἀκολουθεῖ αὐστηρὰ αὐτὴ τὴν πορεία ὥστε τὸ ἔργο του νὰ ἀποπνέει «πνευματικὴ εὐωδία». Ἂς μὴν ξεχνᾶμε τὸν ἰαμβικὸ κανόνα τῶν Χριστουγέννων, στὸν ὁποῖο ὁ Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνὸς ἔξοχα τονίζει : «Ὕμνους ὑφαίνειν συντόνως τεθειγμένους ἐργῶδες ἐστίν.» Θὰ ἤθελα νὰ εὐχαριστήσω ὅλους ὅσους προσέφεραν τὴν ἠθική τους στήριξη καὶ ἐνίσχυση σὲ αὐτὴ τὴν ἐκδοτικὴ προσπάθεια, καὶ νὰ ἐκφράσω τὴν ἐλπίδα ὅτι τὸ παρὸν πόνημα θὰ συνεισφέρει στὴ μελέτη καὶ διάδοση τῆς ἐθνικῆς μας μουσικῆς. Ἰωάννινα, Ἰανουάριος 2010 Ὁ ἐλάχιστος Γεώργιος Κ. Σιαπέρας Πρωτοψάλτης, Καθηγητὴς Βυζαντινῆς Μουσικῆς, Ἰατρὸς

Βάρος 0.765 kg
Διαστάσεις 17 x 24 cm